بزرگان و سروران قريش شد و به خردمندى و ثبات رأى و كرم و بخشش به فقرا شهرت يافت . او در دوران جاهليت ، منصب سقايت يا توزيع آب را بين حجاج به عهده داشت ، « 1 » همان‌گونه كه منصب عمارت مسجد الحرام با او بود . « 2 » پس از وفات عبد المطلب ، سرپرستى محمد صلّى اللّه عليه و آله به ابو طالب رسيد ، « 3 » گرچه او بزرگ‌ترين عموى پيغمبر نبود ( حارث در بين عموهاى آن حضرت بزرگ‌ترين بود ) و حتى ثروت‌مندترين آن‌ها هم نبود ( عباس در بين برادران متمول‌ترين آن‌ها بود ، اما او به مالش حرص مىورزيد ، ازاين‌رو ، به مقام سقايت بدون رفادت اكتفا كرد . ) « 4 » قريش دچار فقر اقتصادى شده و ابو طالب فردى معيل بود . محمد صلّى اللّه عليه و آله براى اين‌كه مخارج اداره زندگى ابو طالب را سبك كند ، نزد عموى متموّل خود ، عباس رفت و گفت : « برادر تو ابو طالب عيال‌مند است ، تو هم حال مردم را از اين قحطى كه گريبان‌گيرشان شده مىبينى ، بيا نزد او برويم و بار زندگىاش را سبك كنيم ؛ من عهده‌دار يكى از فرزندان او مىشوم و تو نيز كفالت يكى ديگر را بر عهده گير . پس عباس سرپرستى جعفر و محمد صلّى اللّه عليه و آله سرپرستى على عليه السّلام را پذيرفت . على عليه السّلام اولين كودكى بود كه با ظهور اسلام به دين محمد صلّى اللّه عليه و آله ايمان آورد . » « 5 » عباس بن عبد المطلب در جريان بيعت عقبه نيز نقش فعالى داشت . او در اين قضيه ، همراه رسول خدا آمد تا از مسلمانان قبيله خزرج پيمان بگيرد . « 6 » عباس در غزوه بدر اسير

--> ( 1 ) . در قبيله قريش پانزده منصب وجود داشت كه قريشىها براساس عدالت بين خود توزيع كرده بودند تا تمامى تيره‌هاى قريش راضى شوند . در رأس اين مناصب ، سدانت يا حجابت يا رياست بر كعبه ، و سقايت يا سيراب كردن حاجيان ، رفادت يا پخش غذا بين حجّاج بود . ( ابن عبد ربه ، العقد الفريد ، ج 1 ، ص 38 ) ( 2 ) . العماره ، يعنى ممنوع كردن صحبت با صداى بلند در كعبه . ( 3 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 132 . ( 4 ) . طبرى مىگويد : دليل اين‌كه عبد المطلب ، ابو طالب را از ميان فرزندانش برگزيد چنين بود : « و چنان بود كه عبد المطلب دربارهء رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به ابو طالب سفارش كرد ازآن‌رو كه ابو طالب و عبد اللّه پدر پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله از يك مادر بودند و از پس عبد المطلب ، ابو طالب سرپرستى پيغمبر خدا را به عهده گرفت و همواره با او بود . » ( تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 132 ) ( 5 ) . سيرة ابن هشام ، ج 1 ، ص 263 / تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 54 . ( 6 ) . سيرة ابن هشام ، ج 2 ، ص 38 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 36 .